Prawo a ochrona środowiska
Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej zaowocowało szeregiem działań związanych z poprawą stanu środowiska naturalnego, w tym licznymi zmianami aktów prawnych. Szczególnie wiele zmian aktów prawnych nastąpiło w latach 2005 - 2006. W gąszczu zmieniających się przepisów łatwo można zagubić główny cel zmian, jakim jest poprawa jakości środowiska wodnego – wyrażona m.in. zapisami europejskiej Ramowej Dyrektywy Wodnej (RDW). Zgodnie z zapisami Dyrektywy, Polska ma w wyznaczonych przedziałach czasowych osiągnąć określony efekt środowiskowy. Do roku 2015 mamy osiągnąć „dobry stan ekologiczny wód”. W kolejnych okresach (lata 2020 i później) cele ekologiczne będą uszczegółowiane i rozszerzane. Na bazie wytycznych RDW Ministerstwo Środowiska opracowało Strategię Gospodarki Wodnej, która została oficjalnie przyjęta przez Radę Ministrów 13.09.2005. Strategia wyznacza następujące cele kierunkowe:
- Cel I - Zaspokojenie uzasadnionych potrzeb wodnych ludności i gospodarki przy poszanowaniu zasad zrównoważonego użytkowania wód;
- Cel II - Osiągnięcie i utrzymanie dobrego stanu wód, a w szczególności ekosystemów wodnych i od wody zależnych;
- Cel III - Podniesienie skuteczności ochrony przed powodzią i skutkami suszy. Inny dokument wynikający również ze zobowiązań RDW – Narodowa Strategia Ochrony Środowiska - przewiduje, że do 2020 roku Polska zredukuje ilość zanieczyszczeń odprowadzanych do Bałtyku aż o 80%.
Traktując kompleksowo ochronę wód należy podkreślić, że ze źródeł punktowych pochodzi tylko ok. 50% ładunku
zanieczyszczeń biogenicznych (N,P,K). Pozostałe 50% pochodzi ze źródeł rozproszonych. Stąd nawet doskonałe
oczyszczenie ścieków może nie uchronić wrażliwych odbiorników przed degradacją. O skali problemu świadczą np. toksyczne zakwity sinicowe. Problem ten dotyczy przede wszystkim zeutrofizowanych (bogatych w biogeny) jezior i zbiorników zaporowych. W świetle powyższych danych - dla osiągnięcia „dobrego stanu ekologicznego wód” obligatoryjne staje się przestrzeganie zasad prawidłowej gospodarki nawozami, a kształtowanie i kontrola procesów ekohydrologicznych powinna być prowadzona w skali całej zlewni. Rodzi się zatem nowa dziedzina łącząca nauki inżynierskie i przyrodnicze, kompleksowo zajmująca problemami zlewni – tzw. „ekohydrologia”. Znajduje ona także swoje odzwierciedlenie w rozdziale „Rozwiązania dla Środowiska” Zgodnie ze swoją misją Ekol-Unicon pragnie wpisywać się w powyższe plany i zadania oferując urządzenia i rozwiązania do retencji, oczyszczania i podczyszczania:
- wód deszczowych
- ścieków komunalnych
- ścieków przemysłowych
Oczyszczanie wód deszczowych
Rozporządzenie MŚ z dnia 24 lipca 2006r. definiuje sytuacje, w których wody opadowe są uważane za ścieki oraz kiedy i jak należy je oczyszczać. Wyróżniamy dwa rozdaje powierzchni zanieczyszczonych:
A. Zlewnie przemysłowe, składowe, bazy transportowe, porty, lotniska, miasta, budowle kolejowe, drogi krajowe, powiatowe i wojewódzkie klasy G, tereny parkingów o powierzchni> 0,1ha;
B. Powierzchnie szczelne obiektów magazynowania i dystrybucji paliw.
Zanieczyszczone wody opadowe i roztopowe pochodzące z powierzchni jw. ujęte w szczelne systemy kanalizacyjne - przed wprowadzeniem do środowiska (wody lub ziemi) nie powinny zawierać zawiesin ogólnych oraz węglowodorów ropopochodnych w ilościach większych niż:
Zog ≤100 mg/l
węglowodory ropopochodne ≤15 mg/l.
W przypadku zlewni z grupy A - wymaganie jw. dotyczy spływów opadowych powstających z opadów o natężeniu q=15l/s x ha.
W przypadku zlewni z grupy B - spływów opadowych powstających z opadów o częstotliwości występowania 1 raz w roku i czasie trwania nie mniej niż 15 min., lecz nie mniejszych niż powstających z opadów o natężeniu q=77 l/s x ha.
Wody opadowe pochodzące z innych powierzchni (np. wyłącznie z powierzchni dachów) lub w ilościach większych od wymienionych powyżej - mogą być odprowadzane do środowiska bez oczyszczania.
W wypadku spływów deszczowych większych od ww. wymagań - omijających urządzenia podczyszczające i kierowanych do odbiornika bez oczyszczenia - należy pamiętać o bardzo ważnym dodatkowym wymaganiu zabezpieczenia urządzeń podczyszczających przed przeciążeniem hydraulicznym. Rozporządzenie nie przesądza wymaganego stopnia oczyszczenia ścieków opadowych - mówiąc prościej - nie narzuca określonej sprawności stosowanych urządzeń podczyszczających. Zależy ona od rzeczywistego poziomu zanieczyszczeń w ściekach pochodzących z konkretnej zlewni.
Aby gospodarować wodami opadowymi zgodnie z prawem nie wystarczy znać przepisy. Należy również odwoływać się do wiedzy, doświadczeń i badań gromadzonych na temat ilości i jakości wód opadowych z rożnych zlewni. Opierając się na wieloletnich doświadczeniach, zebranych materiałach naukowych oraz własnych badaniach, Ekol-Unicon wspiera swoich Klientów fachowym doradztwem tej dziedzinie.
mmm
Oczyszczanie ścieków komunalnych
W odniesieniu do ścieków bytowych odprowadzanych do środowiska wodnego lub do ziemi – Rozporządzenie MŚ z dnia 24 lipca 2006 r - normuje pięć podstawowych parametrów:
Zog ≤ 50 (35) mg/lBZT5 ≤ 40 (25) mg O2/lChZTCr ≤ 150 (125) mg O2/lNog ≤30 (15) mg N/l 1)P og ≤ 5 (2) mg P/l 1)
1) tylko dla ścieków odprowadzanych do jezior i ich dopływów oraz do sztucznych zbiorników wodnych usytuowanych na wodach płynących.
Limity uzależnione są od wielkości oczyszczalni ścieków określonej ładunkiem zanieczyszczeń dopływających do niej
wraz ze ściekami surowymi, wyrażonej w tzw. Równoważnej Liczbie Mieszkańców (RLM, 1 MR = 60 g BZT5/d). Wymagania zaostrzają się wraz ze wzrostem RLM.
Powyżej podane zostały wymagania dla oczyszczalni o RLM<2000 oraz dla oczyszczalni 2000≤ RLM<10.000. Jeżeli oczyszczone ścieki są odprowadzane do ziemi – obowiązują parametry jak dla oczyszczalni 2000≤RLM<10.000.
Powyższe wymagania nie dotyczą ścieków pochodzących wyłącznie z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego odprowadzanych do gruntu – w granicach własności. W takich przypadkach – wymagania są złagodzone. Wprowadzanie oczyszczonych ścieków do urządzeń wodnych (np. rowów melioracyjnych) – jest traktowane jak odprowadzanie do ziemi i wymaga wyższego stopnia oczyszczania, nawet jeśli ścieki pochodzą wyłącznie z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.
Ścieki komunalne – nie będące wyłącznie ściekami bytowymi (posiadające domieszki ścieków przemysłowych), w zakresie parametrów nie normowanych dla ścieków bytowych (Rozporządzenie MŚ z dnia 24 lipca 2006 r.) – muszą spełniać wymagania jak dla ścieków przemysłowych (Rozporządzenie MŚ z dnia 24 lipca 2006 r.).
Przykładowe wymagania – przedstawiono dalej, w części dotyczący ścieków przemysłowych.
Jedną z najbardziej istotnych konsekwencji dla ścieków komunalnych nie będących wyłącznie ściekami bytowymi – będzie wymaganie usuwania azotu amonowego, który dla ścieków bytowych nie jest normowany. Powyższe oznacza, iż budowa małej oczyszczalni ścieków - z założenia nieprzystosowanej do prowadzenia procesów nitryfikacji – w świetle prawa może być rozwiązaniem poprawnym tylko dla nielicznych obiektów (np. osiedla mieszkalne bez żadnej infrastruktury gospodarczo-przemysłowej).
mmm
Oczyszczanie ścieków przemysłowych
Ścieki przemysłowe odprowadzane do kanalizacji wymagają podczyszczenia do parametrów określonych w rozporządzeniu MB z dnia 14 lipca 2006 r. Rozporządzenie nie przesądza jednak wartości wszystkich parametrów zanieczyszczeń. Zgodnie z Ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i Ustawą o zbiorowym odprowadzaniu ścieków – szereg parametrów granicznych może być ustalany lokalnie przez przedsiębiorstwo zarządzające siecią kanalizacyjną. Najnowsza aktualizacja prawa wodnego, wprowadziła wymagania uzyskania pozwolenia wodno prawnego na zrzut ścieków do urządzeń kanalizacyjnych, jeżeli zawierają one substancje uznane za szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego. Lista tych substancji została podana w Rozporządzeniu MŚ z dnia 10 listopada 2005 r. i z dnia 24 lipca 2006 r. Trwałe oleje mineralne i węglowodory ropopochodne (np. oleje ciężkie – mazut) zostały zakwalifikowane do grupy substancji szczególnie szkodliwych, które należy eliminować, a nietrwałe oleje mineralne i węglowodory ropopochodne (np. lekkie benzyny) – do grupy substancji szczególnie szkodliwych, które należy ograniczać.
Tak więc dostawcy ścieków przemysłowych odprowadzający ścieki do kanalizacji muszą się liczyć nie tylko z wymaganiami właściciela lub zarządcy kanalizacji, ale również z wymaganiami Rozporządzenia MŚ z dnia 24 lipca 2006 r, gdyż Rozporządzenie MB z dnia 14 lipca 2006 r. – w stosunku do substancji szczególnie szkodliwych ujednolica wymagania jakościowe dla ścieków przemysłowych bez względu na to, czy zrzut odbywa się do kanalizacji, czy bezpośrednio do środowiska.
Najbardziej popularne parametry zanieczyszczeń, z dotrzymaniem których dostawcy przemysłowi miewają problemy, to:
Temperatura ≤35oCOdczyn pH=6,5 ÷ 9 2)Węglowodory ropopochodne ≤15mg/l 3)Substancje ekstrahujące się eterem naftowym(SEEN) ≤100 mg/l2) z wyłączeniem ścieków zawierających cyjanki i siarczki (dopuszczalne pH=8 ÷ 10)3) z wyłączeniem rafinerii ropy naftowej (dopuszczalne 5 mg/l)
W przypadku odprowadzania ścieków przemysłowych do środowiska, wymagania jakościowe określone w Rozporządzeniu MŚ z dnia 24 lipca 2006 r. są zróżnicowane w zależności od specyfiki danego przemysłu. Dla większości przemysłów limity jakościowe są bardziej surowe niż dla ścieków komunalnych. Dla wybranych specyficznych branż zdarzają się złagodzenia lub szczególne zaostrzenia (podane w nawiasach). Poniżej przedstawiono limity najczęściej spotykanych zanieczyszczeń:
Zog ≤ 35 (50 ÷ 70) mg/lBZT5 ≤ 25 (30 ÷ 50) mg O2/lChZTCr ≤ 125 (250) mg O2/lNNH4 ≤ 10 (20) mg N/lNNO3 ≤ 30 mg N/lNog ≤ 30 mg N/lPog ≤ 2 (3 ÷ 10) mg P/lSEEN ≤ 50 (20) mg/lWęglowodory ropopochodne ≤15 (5) mg/l
Warto zauważyć, iż zgodnie z przedstawionymi powyżej parametrami, ścieki rozkładalne biologicznie z małych zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego będą np. wymagały usuwania substancji biogeniczych – niezależnie od ilości wytwarzanych ścieków, rodzaju odbiornika i ogólnego ładunku zanieczyszczeń wyrażonych w RLM. Podobnie będzie ze ściekami ze składowisk odpadów komunalnych (w tym małych składowisk gminnych), które charakteryzują się bardzo wysokimi stężeniami związków azotu (do ~400 mg N/l).